( برداشت های تربیتی از آیات حج)
و إِذْ قالَ إِبْراهِیمُ رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ
( بخشی از آیه ۱۲۶ بقره)
و (بیاد آور) هنگامى که ابراهیم گفت: پروردگارا! این (سرزمین) را شهرى امن قرارده و اهل آن را، آنان که به خدا و روز آخرت ایمان آوردهاند، از ثمرات (گوناگون) روزى ده.
هدف تربیتی : بیان اهمیت امنیت و رزق و روزی به عنوان دو نیاز اساسی انسان برای انجام عبادت .
هدف رفتاری : در امنیت حجاج تلاش کنید مبادا آزاری به سایر حج گزاران وارد کنید و سبب سلب امنیت آنان شوید
واژه شناسی :بلد: سرزمین. دیار.
برداشت از آیه :
به دعای حضرت ابراهیم علیه السلام دقت کنید که دو نعمت بزرگ را برای سرزمین و بلد خویش خواست اول نعمت امنیت یعنی مصون بودن از خطرات نه تنها برای همه انسان ها بلکه برای همه موجودات و حیوانات از قبیل درختان و گیاهان و پرندگان و (اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً).
دومین نعمت اساسی که حضرت ابراهیم در دعا و درخواست خویش از خدا پس از پایان بنای کعبه درخواست کرد ، رزق و روزی است در واقع درخواست وفور نعمت و ثمرات (وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ) و در ادامه رزق و روزی را همراه با ایمان به خدا و روز قیامت ارزشمند می داند..
رزق و روزی و امنیت در سایه ایمان به خدا و روز قیامت ارزشمند و فضیلت دارد ، در واقع نعمت امنیت، رزق و روزی ، خداباوری ، آخرت گرایی در کنار هم مورد درخواست و دعای حضرت ابراهیم علیه السلام بود .(مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ) اگر چه خداوند متاع و روزی را برای کافران نیز قرار داده است .
این آیه وظیفه ما را به عنوان حج گزاران مشخص می کند : باید در کنار دیگران به فکر تامین امنیت همدیگر باشیم ، آسیب و آزاری به دیگران وارد نکنیم و سبب سلب ارامش و امنیت دیگران نشویم، آداب معاشرت در همه مراحل و اوقات و موقعیت ها ،در طواف و سعی ،در نماز و زیارت ، در منی و عرفات و سایر مشاعرمقدسه به گونه ای رعایت کنیم که امنیت و راحتی دیگران را مختل نکنیم وآسایش و آرامش آنان را در اولویت قرار دهیم.
حضرت ابراهیم به ما یاد می دهد که برای دیار و بلد و سرزمین خود امنیت و آسایش و رزق و روزی را در کنار ایمان از خدا بخواهیم ودر جهت تحقق آن تلاش کنیم .نسبت به شهر و دیار خویش بی تفاوت نباشیم.
مطابق تفسیر وارده امنیت نه تنها برای انسان باید باشد بلکه برای محیط زیست ، حیوانات و سایر موجودات نیز باید تامین شود .
دو روایت مرتبط با آیه :
روایت اول از امام صادق (علیه السلام) فرمود : ابراهیم (علیه السلام) وقتی کار بازسازی خانهی خدا را به پایان برد فرمود: رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ.
روایت دوم :امام صادق (علیه السلام)در تفسیر این آیه فرمود :هر بشری به حرم خدا درآید و در آنجا پناه بگیرد، از خشم خدا در أمان خواهدبود. و هر حیوان وحشی و یا پرندهی آسمانی به حرم خدا آید، در امان خواهدبود که او را رم نداده و آزار نکنند تا آن هنگام که از حرم خدا بیرون شود